Chi phí AI thực tế: tài khoản Claude thuê bao hay API theo lượng dùng

Anh Bảo có hai quán cà phê ở Huế, một gần Đại Nội, một bên bờ sông Hương. Nghe tư vấn xong, anh hỏi câu mà chủ quán nào cũng hỏi: "Tổng cộng một tháng anh tốn bao nhiêu? Đừng nói kiểu 'tuỳ', anh cần con số để tính."

Câu trả lời trung thực gồm hai phần: phần biết chính xác, và phần chỉ ước lượng được. Bài này tách rõ hai phần đó.

Hai dòng chi phí tách bạch

Hai dòng đầu là con số cố định anh Bảo có thể ghi vào sổ ngay. Dòng thứ ba phụ thuộc cách chọn tài khoản Claude và cách dùng.

AI tính tiền theo cái gì

Mô hình AI không tính tiền theo số câu hỏi mà theo lượng chữ nó đọc vào và viết ra. Đơn vị đo gọi là token, hình dung đơn giản là những mẩu chữ nhỏ. Một câu hỏi ngắn kèm câu trả lời ngắn tốn ít. Một câu hỏi kèm file hợp đồng 30 trang tốn nhiều hơn hẳn, vì AI phải đọc cả 30 trang.

Ngoài ra, mỗi lần trả lời, trợ thủ cần đọc thêm phần ngữ cảnh: quy tắc trả lời, đoạn tài liệu liên quan, số liệu vừa tra, vài lượt trò chuyện trước. Đó là lý do một câu hỏi ba chữ vẫn tốn nhiều hơn ba chữ.

Các mô hình mạnh hơn (Opus) tính giá cao hơn mô hình nhẹ (Haiku), Sonnet ở giữa. Giá từng mô hình do Anthropic công bố và có thể đổi, nên tham khảo bảng giá hiện hành trên claude.com.

Gói thuê bao và API: khác nhau ở đâu

Không có lựa chọn nào luôn rẻ hơn. Doanh nghiệp hỏi ít, tháng vài chục câu, dùng API có thể trả rất ít. Doanh nghiệp năm sáu người hỏi liên tục cả ngày thì con số cố định của gói thuê bao dễ dự trù hơn. Việc chọn loại nào được bàn trong buổi setup, dựa trên số người và thói quen hỏi.

Những thứ làm hoá đơn AI tăng

• Gửi lại tài liệu dài mỗi lần hỏi. Bảng giá, quy trình đã nạp vào kho tài liệu thì không cần gửi lại trong chat. Kho tài liệu giúp trợ thủ chỉ đọc đoạn liên quan.
• Bắt trợ thủ viết dài. "Phân tích chi tiết" tốn hơn "trả lời gọn". Đặt quy tắc mặc định là ngắn, cần dài thì yêu cầu.
• Cuộc trò chuyện kéo rất dài. Một cuộc trò chuyện chạy cả tuần thì mỗi lượt trợ thủ đọc lại nhiều hơn. Chủ đề mới thì mở cuộc trò chuyện mới.
• Việc tự chạy. Báo cáo định kỳ chạy kể cả khi không ai hỏi. Ba báo cáo mỗi ngày là ba lượt dùng AI mỗi ngày. Hỏi rõ trong buổi setup phần nào gọi AI, phần nào chỉ là kiểm số theo ngưỡng.
• Ảnh và file lớn. Gửi ảnh hoá đơn, file Excel nhiều trang tính đều tốn hơn câu chữ thường.

Ba hiểu lầm hay gặp về tiền AI

"Hỏi một câu tốn một câu"

Không đúng. Câu "doanh thu hôm qua" và câu "đọc hợp đồng 30 trang này, liệt kê điều khoản phạt" đều là một câu, nhưng lượng chữ AI phải đọc chênh nhau hàng chục lần. Nhìn hoá đơn theo số câu sẽ thấy khó hiểu; nhìn theo loại việc mới thấy hợp lý.

"Dùng mô hình mạnh nhất cho chắc"

Mô hình mạnh hơn trả lời tốt hơn ở việc khó: phân tích hợp đồng, so sánh nhiều phương án. Với câu tra giá món hay đặt nhắc việc, mô hình nhẹ thường đủ. Nên hỏi trong buổi setup trợ thủ dùng mô hình nào cho loại việc nào, thay vì mặc định chọn cái đắt nhất.

"Tiền AI là khoản lớn nhất"

Chưa chắc. Với quán anh Bảo, phần lớn câu hỏi là ngắn: số ly bán, ca trực, giá nguyên liệu. Khoản cố định (phí tháng) có thể lớn hơn tiền AI, hoặc ngược lại nếu ngày nào cũng gửi file dài. Chỉ đo thật mới biết, và đó là việc của tuần đầu.

Ước lượng trong tuần đầu

Cách thực tế nhất không phải là đoán mà là đo:

1. Tuần đầu dùng bình thường, không cố hỏi nhiều hơn hay ít hơn.
2. Cuối tuần mở trang quản lý tài khoản của Anthropic xem mức đã dùng.
3. Nhân bốn, cộng thêm một khoảng dự phòng vì tuần đầu thường hỏi thử nhiều.
4. Đặt nhắc để xem lại hằng tháng.

Anh Bảo: Ngày 1 hằng tháng 8 giờ sáng nhắc anh xem hoá đơn Claude và so với tháng trước.
Trợ thủ: Em đã đặt nhắc lặp lại vào 8 giờ sáng ngày 1 mỗi tháng: "Xem hoá đơn Claude, so với tháng trước". Lần nhắc đầu tiên là ngày 1 tháng sau.

Bảng tính tổng năm đầu cho anh Bảo (chưa gồm tiền AI)

Phí tháng đóng năm tính theo quy tắc trả 10 tháng, dùng 12 tháng. Từ năm thứ hai không còn phí setup. Tiền AI cộng thêm theo lựa chọn thuê bao hay API.

Anh Bảo chọn Trọn gói + Gói Nhóm (anh, vợ anh và chị quản lý quán bờ sông), tài khoản Claude thuê bao để có con số cố định. Đến tháng thứ ba nếu thấy dùng ít hơn dự kiến, anh có thể cân nhắc chuyển sang API.